![]() |
|
Zdjęcia: Ewa Miłaczewska & Piotr
Mikołajczuk Tekst: Ewa Miłaczewska All on this website (c) by Ewa Miłaczewska & Leszek Bielecki |
![]() Data ostatniej modyfikacji 19 XII 2009r. |
Pałątka
Lestes
To opracowanie ma na celu wykazanie cech wspólnych rodzaju pałątka Lestes, a także zasadniczych różnic, występujących u pięciu spotykanych w Polsce gatunków należących do tego rodzaju. Szósty gatunek tego rodzaju Lestes macrostigma widziany był na terenie Polski tylko jeden raz w Bukowinie Tatrzańskiej w 1961 roku, był to samiec schwytany przez Mariana Bielewicza. Okaz ten znajduje się w Muzeum Górnośląskim w Bytomiu i dopiero po 44 latach od odłowienia, w 2005 roku, eksponat ten oznaczył Aleš Dolný z Uniwersytetu w Ostravie w Czechach - powodując niemałą sensację.
Rodzina: Pałątkowate Lestidae
|
|
Rodzaj: Pałątka Lestes
|
|
Należą
tu gatunki:
|
Cechy wspólne
Pałątki są niewielkimi równoskrzydłymi
ważkami o długości
ciała od ok. 35-45 mm i rozpiętości skrzydeł od ok. 40-60 mm. Samce są
zielone, lub zielono-niebieskie. Samice tylko zielone. Znaczna część
śródtułowia oraz
wierzchnia strona odwłoka ma metaliczny połysk. Jest to tzw.
ubarwienie strukturalne. Z wiekiem ważki te brązowieją i mają wówczas
miedziany połysk. Tam, gdzie występuje kolor niebieski o pudrowym
charakterze, jest on wynikiem
pokrycia ciała kuleczkami wosku. Jest to szerzej omówione na stronie Świat ważek, cz. I - Budowa
ważki. |
|
Wszystkie
pałątkowate
Lestidae mają na
obu parach skrzydeł minimum po dwa
pólka bezpośrednio pod
prostokątną pterostigmą.
To cecha charakterystyczna dla całej rodziny (a więc i dla straszek).
Pozostałe Zygoptera, z
wyjątkiem świteziankowatych (które pterostigmy nie posiadają), mają w
tym miejscu tylko jedno pólko. Tu widzimy po dwa pólka na obu skrzydłach, na przykładzie samca pałątki podobnej L.dryas. Duża ilość pólek (komórek) w skrzydłach pałątek ma kształt pięciokątów. W skrzydłach łątkowatych i pióronogów natomiast jest wyraźna dominacja pólek czworokątnych. |
![]() |
Obok
widzimy
skrzydła
samicy
pałątki
pospolitej
L.sponsa. Za pterostigmą przedniego skrzydła znajdujemy nawet trzy komórki. Z tyłu - dwie. |
![]() |
To
zdjęcie
tej
jedynej...
L.macrostigma
z Bukowiny Tatrzańskiej. Zdjęcie zrobiła Alicja Miszta, a zapożyczyłam
je ze strony www.odonata.pl Po powiększeniu zdjęcia widzimy, że pałątka ta ma bardzo duże pterostigmy (stąd nazwa macrostigma), a pod nimi aż cztery pólka. |
![]() |
W pozycji spoczynkowej
wszystkie pałątki, trzymają skrzydła w pozycji litery delta, w odróżnieniu od
innych Zygoptera, a nawet
straszek, również należących do rodziny Lestidae, które trzymają skrzydła
złożone
nad odwłokiem. Tu na przykładzie pałątki niebieskookiej (podobnej) L.dryas. |
![]() |
Jaja
składają
w
gałązki
roślin
nadwodnych,
w
pełni
i
u
schyłku lata. Robią
to zazwyczaj w tandemach, rzadziej samica wkłuwa
jaja tylko pod kontrolą przebywającego w pobliżu samca. Złożone
pod korę jaja zimują, na wiosnę
wylęgają się z nich nimfy i wpadają
wprost do wody, gdzie przemieniają się w larwy. Szybko rosną, a do tego
potrzebne są właśnie płytkie, szybko nagrzewające się wody. Już w
czerwcu-lipcu pojawiają się imagines. Dorastają
łowiąc owady w osłonie zarośli. Wkrótce dobierają się w pary i cykl
roczny się powtarza. Tu na przykładzie pałątki małej L.virens |
![]() |
Różnice
Zasadnicze różnice między pałątkami
występują w ubarwieniu, kształcie linii odgraniczającej na boku tułowia części z
metalicznym połyskiem i te bez tego połysku oraz na
występowaniu niebieskiego pudrowego nalotu u samców, lub jego braku.
Również kształt i kolor narządów
analnych samców oraz proporcje pokładełek
i walw u samic jest u poszczególnych pałątek różny. Niektóre
pałątki
mają też inne cechy
charakterystyczne - najważniejsze szczegóły starałam się pokazać
na poniższym
zestawieniu, na którym widzimy przede wszystkim cechy samców. |
![]() |
|
* * *
Mamy nadzieję, że przedstawione zestawienie będzie naszym czytelnikom przydatne. Ułatwia ono zapamiętanie istotnych szczegółów morfologicznych bardziej, niż poszczególne strony, poświęcone pojedynczym gatunkom. Po sporządzeniu tabeli systematycznej dla ważek, takie opracowania wydają się być jej konsekwencją.
Wszystkie zdjęcia jakie pokazuję na moich stronach są robione ważkom żywym i nie złapanym. |
Wszystkiego o ważkach
możecie dowiedzieć się tutaj Almanach ważkowy czyli wszystko o ważkach |
|