|
|
| |
| Zdjęcia: Ewa Miłaczewska Tekst: Ewa Miłaczewska All on this website (c) by Ewa Miłaczewska & Leszek Bielecki |
 Data powstania strony 14 II 2009r.Data ostatniej modyfikacji 14 II 2009r. |
Jaszczurka żyworodna
(zwana również żyworódką)
Lacerta vivipara
Jaszczurka żyworodna żyje na terenach
podmokłych
i dobrze czuje się w wodzie. Ale wg mnie nie można jej zaliczyć do
zwierząt wodnych.
Ale skoro można ją zobaczyć również przy naszych stawikach warto ją
troszkę bliżej poznać.
|
Jest to niewielka, długości do 16 cm, jaszczurka o dość grubym ogonie, który stanowi około 60% długości całego ciała. Głowa jej jest niewielka, bez przewężenia szyjnego. Występuje niemal w całej Europie zasiedlając obszary chłodne i wilgotne. W górach występuje do 3000 m n.p.m., podczas gdy jaszczurka zwinka Lacerta agilis, nieco od żyworódki większa i znacznie bardziej ciepłolubna, spotykana jest tylko do 700 m n.p.m. Obie jaszczurki są dość pospolite w Polsce, a mimo to – jak wszystkie gady – objęte są całkowitą ochroną. |
| Preferuje obszary wilgotne, dobrze pływa i nurkuje. Zasiedla brzegi cieków, jezior, stawów, podmokłe łąki i z nimi raczej, niż z naszym Morzem Kaspijskim związane są widywane na naszej działce rekreacyjnej żyworódki. | |
| 10 maja w nadbrzeżnych trawach w strefie bagiennej naszego oczka wodnego mignęła mi rudawa jaszczurka. Udało mi się pstryknąć jedno zdjęcie i jaszczurka spłoszona dźwiękiem migawki błyskawicznie zsunęła się do wody i zanurkowała. Jaszczurki zwinki nigdy tego nie robią. | ) |
|
Po chwili ujrzałam ją między nadbrzeżnymi kamieniami. Jaszczurka ta ubarwiona jest szarawo lub oliwkowo i brązowo. Środkiem grzbietu biegnie ciemna pręga, jednolita lub składająca się z wielu punkcików. Boki są brązowe, od szarego grzbietu oddzielone jasną linią. |
) |
| Zupełnie inaczej wygląda, widoczna na zdjęciu obok, pokryta ciemnymi plamkami z jasnym środkiem, jaszczurka zwinka. | ) |
|
Samce jaszczurek żyworodnych nie różnią się wiele barwą od samic, czasem mają ciemniejszy grzbiet. W okresie godowym brzuchy samic są białe, zaś u samców żółtawe, czasem pomarańczowe. Nasada ogona u samców jest wyraźnie grubsza. |
) |
| Natomiast samce jaszczurek zwinek w okresie godowym przybierają piękną jasnozieloną barwę. Poza okresem godowym nie różnią się ubarwieniem od samic. | ) |
| Zwykle para jaszczurek obejmuje we władanie wybrany teren, którego broni samiec. Teren ten najczęściej jest rumowiskiem kamieni. Jaszczurki żyworodne mają ulubione miejsca wygrzewania się na słońcu, w których można je spotkać codziennie. W naszym ogrodzie takim rumowiskiem jest kaskada nad oczkiem wodnym. Jest tam pomiędzy kamieniami dużo pustych przestrzeni zajętych zimą przez różne zwierzęta: jaszczurki, traszki, żaby zielone i ropuchy. Nigdy nie usuwam stamtąd suchych liści, które dodatkowo zabazpieczają zwierzęta przed zimnem. Tam właśnie w połowie czerwca dostrzegłam ponownie samiczkę żyworódki. Wychynęła właśnie spomiędzy kamieni. | ) |
| Wybiegła, zakręciła się... | ) |
| i szybko schowała się na powrót pomiędzy kamienie. Często widywałam ją w tym samym miejscu, gdyż tam właśnie wygrzewała się na słońcu. | ) |
| Jaszczurka żyworodna Lacerta vivipara jest jedynym jajożyworodnym gatunkiem pośród jaszczurek właściwych. Z zimowej hibernacji budzi się w marcu, w maju lub czerwcu przystępuje do godów. Młode rozwijają się w błonkach otaczających jaja w ciele samicy. Ciąża trwa do trzech miesięcy. Po tym okresie młode w liczbie od 3 do 10 rodzą się rozrywając błonkę jaja natychmiast po złożeniu go przez samicę. Mają wówczas długość około 4 cm i są miniaturką dorosłego gada. W północnej Europie gody przebiegają jesienią, a młode rodzą się dopiero następnej wiosny. | |
| Spotkana nad oczkiem wodnym jaszczurka ma potężny brzuszek, co zapewne zwiastuje potomstwo. Na zdjęciu tym widać ponadto łuski na jej grzbiecie, o których przeczytałam w książce W. Dreyera „Staw”, że są to łuski z kilem. No i faktycznie widać to dobrze. | ) |
| Młode są
najczęściej czarno lub miedziano
ubarwione. Jajożyworodność jest formą ochrony potomstwa przed chłodami
występującymi w obszarach zamieszkiwania. Tu widzimy młodą jaszczurkę żyworodną, jednak nie jest to już zupełne dziecko. |
) |
|
Jaszczurki te żywią się pająkami i owadami. W październiku rozpoczynają hibernację zimową. |
|
* * *
Niedługo będzie wiosna, znów obudzą się wszystkie zwierzęta z zimowego letargu. Warto więc zwracać więcej uwagi na nasze otoczenie, czy nagle obok naszego leżaka czy puszki z piwem nie zatrzyma się jaszczurka.... I dobrze by było mieć wtedy pod ręką aparat, by zrobić równie piękne zdjęcia jak te tutaj pokazane przez Ewę - dziękuję!